Meyvelerin özünden elde edilen pekmez, Anadolu mutfağının önemli lezzetlerinden biridir. Genellikle üzüm, dut, keçiboynuzu veya elma gibi meyvelerin ezilip suyunun kısık ateşte kaynatılmasıyla yapılır.
Sofralarımızı süsleyen bu doğal tatlandırıcı, meyvenin kendi şekerini barındıran bir alternatiftir. Peki, pekmez nasıl yapılır ve hangi adımlarla hazırlanır? Pekmezin faydalarının yanı sıra adım adım nasıl yapabileceğinizi ve nerelerde kullanabileceğinizi ayrıntılarıyla rehberimizde bulabilirsiniz.
En Sık Yapılan Pekmez Çeşitleri ve Kullanılan Meyveler
Ülkemizde en çok yapılan pekmezler arasında üzüm, dut, karadut, keçiboynuzu, andız, incir ve elma pekmezi bulunur. Ancak keçiboynuzu, karadut ve üzüm pekmezi çeşitleri bu noktada öne çıkar.
- Üzüm pekmezi: Hem sarı hem de siyah üzümden yapılır. Genellikle kahvaltılarda doğrudan tüketilir ya da tahinle karıştırılarak yenir.
- Dut pekmezi: Yaz başında toplanan beyaz dut ve karaduttan elde edilir. Dut pekmezini, kahvaltılarda ve yoğurdun üzerinde tüketebilirsiniz.
- Keçiboynuzu pekmezi: Bu pekmeze bazı bölgelerde harnup pekmezi de denir. Sonbaharda toplanan keçiboynuzundan yapılır. Yoğun ve hafif buruk bir tadı vardır.
- Andız pekmezi: Andız ağacının meyvelerinden hazırlanır. Kendine özgü, yoğun ve hafif buruk bir aromaya sahiptir.
- İncir pekmezi: Yaz sonunda olgunlaşan taze incirlerle hazırlanır. Kendine özgü tatlı bir aromaya sahiptir.
- Elma pekmezi: Elma suyundan hazırlanan bu pekmez, elmanın çeşidine göre tatlı veya hafif mayhoş bir aromaya sahip olabilir.
Farklı meyvelerden hazırlanan bu pekmezleri kahvaltıda ekmek, tahin veya yoğurtla birlikte tüketebilir, damak zevkinize uygun olan çeşitleri deneyebilirsiniz.
Geleneksel Yöntemlerle Adım Adım Pekmez Yapımı
Pekmez çeşitlerinin genel olarak yapım aşamaları benzerdir. Ancak meyvenin yapısına göre ezme ve su çıkarma adımlarında küçük farklılıklar görülebilir. Ev yapımı pekmez hazırlarken en önemli püf noktası tam olarak olgunlaşmış meyveleri seçmekten geçer. Meyvelerin doğallığı, pekmezin lezzetini belirler. Bu sayede yapay şeker kullanmaya gerek kalmadan pekmezinizi yapabilirsiniz.
Evde pekmez nasıl yapılır diyorsanız, malzemeleri ve yapım aşamalarını aşağıdan inceleyebilirsiniz:
Pekmez malzemeleri:
- Taze ve olgun meyve: üzüm, dut, elma vb. (Yaklaşık 5 kg)
- Pekmez toprağı veya yemeklik karbonat (1 çay bardağı pekmez toprağı veya 1 tatlı kaşığı karbonat)
- Süzgeç
Adım adım pekmez yapımı:
- Meyve Seçimi: Olgunlaşmış meyveler arasında seçim yapın.
- Yıkama: Saplarından ayırıp güzelce yıkayın. Çürük ya da ezik kısımları temizleyin.
- Ezme ve Şıra Elde Etme: Temizlenmiş meyvelerin ezilerek suyu yani şırası çıkarılır. Bu işlemi evde süzgeç ya da katı meyve sıkacağı ile yapabilirsiniz.
- Durultma: Elde ettiğiniz şıraya pekmez toprağı veya karbonat ekleyin. Bu işlem şıranın ekşiliğini alır ve tortuların dibe çökerek berraklaşmasını sağlar.
- Dinlendirme ve Süzme: Topraklama işleminin ardından şıranızı yaklaşık 4-5 saat dinlendirin. Tortular iyice dibe çöktükten sonra süzün.
- Kaynatma: Süzülmüş şırayı, geniş ve derin bir tencerede kısık ateşte kaynatın.
- Karıştırma: Dibe yapışmaması için sürekli karıştırın.
- Köpüklerini Alma: Kaynadıkça üzerinde biriken köpükleri tahta kaşık yardımıyla alın.
- Kıvam Kontrolü: Şırayı ortalama 1,5-2 saat boyunca kısık ateşte kaynatın. Kaşıktan yavaşça damlıyorsa pekmezin kıvamı olmuş demektir.
- Soğutma: Pekmezi ocaktan alın, kendi hâlinde soğumaya bırakın.
- Kavanozlama: Oda sıcaklığına erişince steril cam kavanozlara doldurun.
- Saklama: Serin, karanlık ve güneş görmeyen bir yerde saklayın.
Püf Noktası: Kavanozlama işlemi tıpkı reçel saklamada olduğu gibi tamamen kuru ve sterilize cam kavanozlarla yapılmalıdır. Kavanoz kapağının sıkıca kapatılması ürünün bozulmasını önlemeye yardımcı olur.
Pekmezin Faydaları Nelerdir?
Pekmez, içerdiği mineraller ve karbonhidratlar sayesinde günlük beslenmenize katkı sağlayabilir. Özellikle üzüm ve dut pekmezi gibi çeşitler demir, kalsiyum ve potasyum gibi mineraller içerir. Ancak besin içeriği pekmezin türüne göre değişiklik gösterir.
Pekmezin faydaları genel olarak şunlardır:
- Bazı pekmez çeşitleri demir içerir ve günlük demir alımına katkıda bulunabilir.
- Kullanılan meyveye bağlı olarak antioksidan özellik gösteren çeşitli bitkisel bileşikler içerebilir.
- İçerdiği karbonhidratlar nedeniyle günlük enerji alımına katkı sağlayabilir.
- Kalsiyum ve potasyum gibi mineralleri farklı miktarlarda içerebilir.
- İçerdiği karbonhidrat, mineral ve bitkisel bileşiklerle dengeli beslenme düzeninin bir parçası olabilir.
Pekmez faydalarıyla öne çıksa da şeker içeriği yüksek bir besindir. Bu nedenle tüketim miktarına dikkat etmeniz önemlidir. Günlük tüketim miktarı yaş, beslenme düzeni ve kişisel ihtiyaçlara göre değişebilir. Diyabetiniz varsa veya düzenli ilaç kullanıyorsanız, pekmezi beslenme düzeninize dahil etmeden önce bir sağlık uzmanına danışabilirsiniz.
Kahvaltılarda ve Tatlılarda Şeker Yerine Pekmez Kullanımı
Pekmezi sabah kahvaltılarında ekmeğinizin üstüne sürüp ya da yoğurdunuza karıştırıp tüketebilirsiniz. Yulaf ezmesi ve granolaya ekleyerek ara öğünlerinizi tatlandırabilirsiniz. Ayrıca, tahinle karıştırabilir, salata soslarında kullanabilir ya da bitki çaylarınıza ekleyebilirsiniz.
Pekmez, kek ve kurabiyelerde de doğal tatlandırıcı olarak tercih edilebiliyor. Ancak kek ve kurabiye gibi unlu mamullerde pişirme aşamasında pekmez kullanılması uzmanlar tarafından önerilmez. Çünkü pekmezin yüksek ısıya maruz kalması, zararlı bileşenlerin oluşmasına yol açabilir. Bu nedenle pekmezi fırında pişirmek yerine doğrudan tüketmek daha ideal bir yöntemdir.
Hakiki ve Kaliteli Pekmez Nasıl Anlaşılır?
Pekmezin rengi ve kıvamı, kullanılan meyveye göre değişebilir. Bu nedenle kaliteyi değerlendirirken yalnızca görünümüne değil, ambalaj üzerindeki içerik ve üretici bilgilerine de dikkat edebilirsiniz. Kokusunda küf, yanık veya belirgin bir ekşilik olmamalıdır.
Pekmezin zamanla şekerlenmesi tek başına bozulduğu anlamına gelmez. Kristalleşen pekmezi ambalajı uygunsa ılık suda bekleterek yeniden akışkan hâle getirebilirsiniz. Evde saklarken kapağını sıkıca kapatıp serin, kuru ve güneş görmeyen bir yerde muhafaza edebilirsiniz. Aradığınız ürün seçeneklerine CarrefourSA’nın pekmez kategorisinden ulaşabilirsiniz.
